40 Yaş İş Hayatında Gerçekten Bir Eşik mi?

İş ararken yaş ne kadar önemli? 40 yaşından sonra iş bulmak gerçekten zorlaşıyor mu, yoksa asıl değişen adayların iş piyasasına yönelik algısı mı?

24 Saatte İş’in 2.300’den fazla katılımcıyla gerçekleştirdiği araştırmanın sonuçları, 24 Saatte İş Kurucu Ortağı Mert Yıldız’ın CNBC-e yayınında katıldığı programda ele alındı. Araştırma, özellikle 40 yaş sonrası iş arama sürecini, adayların yaşa ilişkin algılarını ve işverenlerin yaş tercihlerinin istihdama etkisini ortaya koyuyor. 

40 yaş davranışta değil, algıda bir eşik

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, 40 yaşın iş arama davranışında belirgin bir kırılma yaratmamasına rağmen adayların kendilerine yönelik algısında ciddi bir eşik oluşturması.

40 yaşın altındaki adayların büyük bölümü işverenlerin kendi yaşlarındaki adayları tercih ettiğini düşünürken, 40 yaş üstünde tablo değişiyor. Bu gruptaki adayların %68’i şirketlerin kendilerinden daha genç birini tercih edeceğini düşünüyor.

Ancak iş arama davranışlarına bakıldığında yaş grupları arasında aynı ölçüde büyük bir fark görülmüyor. Son üç ayda iş arama veya iş değiştirmeye çalışma oranları farklı yaş gruplarında birbirine yakın seyrediyor. İş bulmanın zor olduğunu düşünenlerin oranı da yaştan bağımsız olarak %70’e yaklaşıyor.

Mert Yıldız bu tabloyu, “40 yaş davranış tarafında bir eşik değil ama algı tarafında ciddi bir eşik” şeklinde değerlendiriyor.

İş bulmada yabancı dil ve çevre öne çıkıyor

Araştırmada adaylara “Ne olsa daha kolay iş bulurdunuz?” sorusu da yöneltildi.

Sonuçlarda en fazla öne çıkan konulardan biri yabancı dil oldu. “Yabancı dilim olsaydı daha iyi bir iş bulurdum” diyenlerin oranı %75’lere ulaşıyor.

Özellikle genç adaylarda ise çevre ve network daha fazla önem kazanıyor. 40 yaş altında “Çevrem daha geniş olsaydı daha iyi iş bulurdum” diyenlerin oranı, 40 yaş üstüne göre yaklaşık 10 puan daha yüksek. 20–30 yaş grubunda ise çevre, iş bulmayı kolaylaştıracağı düşünülen en önemli faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.

İşverenlerin yaş tercihlerinde sektör önemli

24 Saatte İş platformundaki işveren talepleri de yaşın bazı pozisyonlarda hâlâ önemli bir kriter olduğunu gösteriyor.

Mert Yıldız’ın aktardığı gözlemlere göre özellikle fiziksel işlerde, hizmet sektöründe, sanayide, kafe-restoran, otel, depo ve lojistik gibi alanlarda daha genç adaylara yönelik tercih daha belirgin olabiliyor.

20–30 yaş aralığı işverenlerin en fazla tercih ettiği gruplardan biri olarak öne çıkarken; beyaz yaka ve yönetici pozisyonlarında tablo farklılaşabiliyor. Bu alanlarda yaşın kendisinden çok adayın deneyimi ve deneyimin niteliği önem kazanıyor.

Yaştan çok deneyimin niteliğine odaklanmak gerekiyor

Mert Yıldız’a göre yaş ve deneyim genellikle birlikte ilerlese de yalnızca yaş üzerinden değerlendirme yapmak doğru bir yaklaşım değil.

Sektörel deneyim, dijital beceriler ve yapay zekâ araçlarını kullanabilmek gibi yetkinliklerin yanı sıra şirket kültürünü tanımak ve kurumsal deneyime sahip olmak da önem taşıyor.

Bu noktada şirket içindeki deneyimli çalışanların genç çalışanları yetiştirdiği mentorluk modelleri, farklı kuşakların güçlü yönlerini bir araya getirebilecek yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor.

Türkiye’de “iş yok” algısının arkasında ne var?

Araştırmanın ortaya koyduğu bir diğer konu ise istihdam piyasasına yönelik genel karamsarlık.

Mert Yıldız’a göre Türkiye’de sorun doğrudan “iş olmaması” değil; adayların aradığı türde işlerin azalması. Özellikle beyaz yaka ve ofis pozisyonlarının azalırken fiziksel işlerin daha görünür hale gelmesi, adaylarda iş fırsatlarının azaldığı algısını güçlendirebiliyor.

Yıldız, Türkiye ile Avrupa ve ABD’deki istihdam karamsarlığının nedenlerinin de birbirinden ayrıldığını belirtiyor. Türkiye’de makroekonomik koşullar ve işlerin niteliğindeki değişim daha fazla öne çıkarken, Avrupa ve ABD’de yapay zekânın özellikle beyaz yaka istihdamı üzerindeki gelecekteki etkilerine ilişkin endişeler daha belirgin.

Araştırmanın ortaya koyduğu genel tablo ise dikkat çekici: 40 yaş iş arama davranışlarını keskin biçimde değiştiren bir sınır değil; ancak adayların işverenlerin kendilerine nasıl baktığına ilişkin algısında önemli bir kırılma noktası.

Kaynak: CNBC-e – 24 Saatte İş Kurucu Ortağı Mert Yıldız’ın 24 Saatte İş’in 2.300’den fazla katılımcıyla gerçekleştirdiği araştırmaya ilişkin değerlendirmeleri.